Przedawnienie roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzona przemoca domową

Zachowanie sprawcy przemocy domowej, polegające na: biciu, gwałceniu, szarpaniu, popychaniu, opluwaniu, wyzywaniu słowami obraźliwymi, poniżaniu, upokarzaniu, pozbawianiu wolności, nękaniu jest czynem niedozwolonym w rozumieniu prawa cywilnego, które uprawnia ofiarę przemocy do wystąpienia przeciwko sprawcy przemocy na podstawie art.415 k.c. oraz art.445 i 448 k.c. z żądaniem zapłaty zadośćuczynienia za wyrządzoną tym zachowaniem krzywdę (ból, cierpienie fizyczne i psychiczne, strach, naruszenie godności osobistej).

Uprawnienie ofiary przemocy domowej do żądania od sprawcy przemocy zapłaty zadośćuczynienia za krzywdę nazywamy w prawie cywilnym roszczeniem.

Roszczenie ofiary przemocy domowej wobec sprawcy przemocy o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę podlega przedawnieniu z upływem czasu określonego w Kodeksie Cywilnym w art.442§1-4 k.c.

Przedawnienie roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę oznacza, że po upływie określonego terminu przedawnienia osoba zobowiązana do zadośćuczynienia za krzywdę (sprawca przemocy domowej) może skutecznie uchylić się od tego obowiązku. Jeżeli osoba doświadczająca w przeszłości przemocy wystąpi przeciwko sprawcy przemocy z powództwem o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę po upływie terminu przedawnienia roszczenia, a pozwany (sprawca przemocy) podniesie w procesie cywilnym zarzut przedawnienia roszczenia, wówczas Sąd cywilny oddali powództwo nie badając jego merytorycznej słuszności.

Zgodnie z art.442§1 k.c. roszczenia z tytułu czynów niedozwolonych przedawniają się po upływie 3 lat od chwili, gdy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż z upływem 10 lat od dnia, w którym doszło do zdarzenia wyrządzającego szkodę.

Np.: Janowi Kowalskiemu wybito szybę w domu w dniu 1 stycznia 2013 r. Jan Kowalski widział przez okno, że czynu tego dokonał jego sąsiad, Robert Malinowski. Oznacza to, że jego roszczenie o naprawienie szkody przedawni się po 3 latach, tj. 1 stycznia 2016 r.

Gdyby jednak Jan Kowalski nie wiedział, kto wybił mu szybę i dowiedział się o tym w 2 stycznia 2023 r. to nie będzie już mógł domagać się naprawienia szkody, gdyż upłynęło już 10 lat od chwili wybicia szyby.

Tak ukształtowany termin przedawnienia zależy więc od świadomości pokrzywdzonego co do sprawcy krzywdy, a zatem rozpoczęcie biegu przedawnienia może być w praktyce trudne do określenia. Co więcej istnieje możliwość, że pewne skutki, np. zdrowotne, pojawią się po pewnym czasie od zdarzenia, które je spowodowało, wtedy również bieg przedawnienia rozpoczyna się w momencie wystąpienia skutków.

Np. Anna Wesołowska została potrącona przez samochód w dniu 1 stycznia 2013 r. W jego efekcie doznała złamania nogi. Od tego momentu biegnie więc termin do żądania odszkodowania z tytułu złamanej nogi. Jeżeli jednak po 2 miesiącach u Anny Wesołowskiej wystąpią problemy z wątrobą, będące skutkiem wypadku, któremu uległa to bieg przedawnienia rozpoczyna się wraz z dniem wystąpienia problemów z wątrobą.

Jeżeli zadośćuczynienie za krzywdę dotyczy osoby małoletniej (a więc mającej mniej niż 18 lat), wówczas zgodnie z art.442§4 k.c. termin przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie nie może upłynąć wcześniej niż po upływie 2 lat od osiągnięcia pełnoletności przez małoletniego.

Np. 14- letni Michał Malinowski został potrącony przez samochód. Termin przedawnienia żądania o zadośćuczynienie upłynie więc najwcześniej w momencie, gdy Michał Malinowski ukończy 20 lat, a więc w tym wypadku wyniesie aż 6 lat.

Termin przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę jest inny, jeżeli czyn, za który domagamy się zadośćuczynienia stanowi jednocześnie przestępstwo – zbrodnię lub występek. W takim przypadku, zgodnie z art.442§2 k.c. termin przedawnienia roszczenia wynosi aż 20 lat od chwili popełnienia czynu niedozwolonego – przestępstwa. Nie ma tutaj znaczenia, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia.

Np. Jan Krajewski znęcał się nad żoną Anną Krajewską w okresie od 01.01.2010r. do 01.01.2012r., za które to przestępstwo został skazany prawomocnym wyrokiem z dnia 10.09.2014r. Roszczenie Anny Krajewskiej wobec Jana Krajewskiego o zapłatę np. 40.000 zł. zadośćuczynienia za wyrządzoną jej krzywdę przedawni się dopiero po 20 latach od popełnienia przez Jana Krajewskiego przestępstwa znęcania się nad żoną, a więc dopiero po dniu 01.01.2032r.

W postępowaniu cywilnym bieg przedawnienia roszczenia przerywa każda czynność dokonana przed sądem lub innym organem zajmującym się rozpoznawaniem spraw. Wniesienie pozwu o zadośćuczynienie przerwie więc bieg przedawnienia. Każde przerwanie biegu przedawnienia skutkuje tym, że termin przedawnienia roszczenia biegnie na nowo od momentu jego przerwania.